Prawomocne postanowienie o zabezpieczeniu powództwa

Paweł Kawarski        21 września 2021        Komentarze (0)

W notatce z dnia 28 czerwca 2021 r.Czy jest możliwe zawieszenie spłat – stanowisko XXVIII Wydziału Cywilnego” informowałem o wydaniu na mój wniosek postanowienia o zabezpieczeniu powództwa (XXVIII C 5488/21).

Zabezpieczenie roszczenia o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego polega na unormowaniu praw i obowiązków stron postępowania na czas jego trwania poprzez „zwolnienie powodów z obowiązku dokonywania spłat rat kredytu, w wysokości i terminach wynikających z ww. umowy, w okresie od dnia 17 maja 2021 roku do dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w niniejszej sprawie”.

Tytułem uzupełnienia tej notatki, dzisiaj mogę poinformować, że powyższe postanowienie jest prawomocne na skutek oddalenia w dniu 20 września 2021 r. zażalenia Banku przez Sąd II instancji postanowieniem wydanym w postępowaniu XXVIII Cz 308/21. Publikuję to postanowienie w wersji elektronicznej.

Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszam Cię do kontaktu:

tel.: +48 600 042 143e-mail: pawel@kawarski.com

W nawiązaniu do notatki „Raz na wozie, raz pod wozem”, w której informowałem m.in. o wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z dnia 30 października 2020 r. (VI C 2218/19), na mocy którego zasądzono od mBanku S.A. na rzecz Kredytobiorców zwrot opłaconych przez nich kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, dzisiaj mogę postawić kropkę nad „i” poprzez publikację wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 17 maja 2021 r. (V Ca 200/21) wraz z uzasadnieniem.

Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił apelację Banku gdyż doszedł do wniosku, że „apelacja pozwanego Banku nie zasługuje na uwzględnienie”. Istotne argumenty podniesione przez Sąd drugiej instancji są następujące:

(…). Konsument poniósł cały ciężar ekonomiczny zawarcia umowy ubezpieczenia, choć kontrahent nie przedstawił mu ani warunków opłacanej ochrony ubezpieczeniowej, ani skutków wypłaty świadczenia z ubezpieczenia dla kredytobiorcy.

Ponadto zapisy nakładające na konsumenta obowiązek ponoszenia kosztów umowy ubezpieczenia w sytuacji, w której nie jest on ani stroną tej umowy ani uposażonym z tytułu przedmiotowego ubezpieczenia, nie mogą zostać uznane za wiążące. Dalszą przyczyną stwierdzenia abuzywności przy abstrakcyjnej kontroli wzorca było ustalenie, że w jego treści nie zdefiniowano pojęć umożliwiających wyliczenia wysokości świadczenia obciążającego klienta. Nadto wzorzec nie zawiera postanowień wskazujących jakie inne zdarzenie poza całkowitą spłatą kredytu będzie powodować zakończenie okresu ubezpieczenia.

Sąd Okręgowy podziela w całości powyższą argumentację. Obowiązki i uprawnienia stron przy realizacji zabezpieczenia w postaci ubezpieczenia niskiego wkładu zostały ukształtowane w taki sposób, że cały ekonomiczny ciężar uzyskania i realizacji tego zabezpieczenia ponosił konsument, nie znając przy tym jego wysokości. Treść postanowienia wykluczała nawet ocenę ekwiwalentności świadczeń wobec braku wiedzy co do wysokości świadczenia jednej ze stron. Nałożenie obowiązku poniesienia całości kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu przez konsumenta bez wskazania ich wysokości i metodologii jej ustalenia stawiała go w oczywiście niekorzystnej sytuacji, więc nie mogło być wątpliwości, co do rażącego charakteru naruszenia jego interesów.

(…). Abstrakcyjność ocenianej relacji opiera się na założeniu, że Bank jako ekonomicznie silniejsza strona, mająca do zaoferowania świadczenie o charakterze bardziej pożądanym i mniej dostępnym nie wykorzystuje tej sytuacji przy ustaleniu warunków umowy. Inaczej rzecz ujmując zakłada się, że kredytobiorca przyjął by tylko takie warunki umowy korzystne dla banku, które poprawiałaby w jakimś aspekcie także jego sytuację.

Bank traktujący konsumenta jako równorzędnego partnera kontraktowego w sposób sprawiedliwy i słuszny, nie mógłby zakładać, iż konsument zgodził się na sporne postanowienie wzorca w drodze negocjacji prowadzonych na warunkach zapewniających mu realny wpływu na treść wzorca. Racjonalnie działający podmiot prowadzący negocjacje w warunkach zapewniających równowagę stron, nie zgodziłby się na poniesienie całości kosztów ubezpieczenia ryzyka działalności drugiej strony, bez jakiegokolwiek zmniejszenia swoich obowiązków lub uzyskania dodatkowych uprawnień. Tym bardziej nieracjonalnym byłby zgadzanie się na poniesienie całości kosztów ubezpieczenia działalności drugiej strony umowy w sytuacji zaniechania udzielenia jakichkolwiek informacji o skutkach działania tego ubezpieczenia.

Dlatego naruszeniem dobrych obyczajów było już samo zaniechanie niezapoznania kredytobiorcy ze skutkami zawarcia umowy ubezpieczenia, którą w całości finansował. Brak wiedzy na temat warunków ochrony udzielanej bankowi był szczególnie istotny w kontekście skutków wystąpienia przez ubezpieczyciela z roszczeniem zwrotnym w stosunku do kredytobiorcy w razie realizacji obowiązków z ubezpieczenia. Trudno o dobitniejszy przykład nieekwiwalentności i nierównowagi pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem niż oceniane postanowienie, które pozwanemu przynosiło same korzyści, a powodowi jedynie obciążenie finansowe w nieprzewidzianej i nieweryfikowalnej wysokości. Jedynym beneficjentem ubezpieczenia pozostawał pozwany, który jako ubezpieczony uzyskał pewne, łatwe i szybkie w realizacji zabezpieczenie płatności kredytu w sytuacji niewypłacalności powoda.

W ocenie Sądu Okręgowego postanowienie umowne nakładające na powoda obowiązek opłacenia składki ubezpieczenia niskiego wkładu zawartego przez i na rzecz pozwanego było postanowieniem zarówno sprzecznym z dobrymi obyczajami skoro nie traktowało konsumenta w sposób sprawiedliwy i słuszny, jak i rażąco naruszającym jego interesy – skoro kształtowało stosunki zobowiązaniowe niezgodnie z zasadą równorzędności stron. Całe ryzyko przerzucone zostało na konsumenta, który nie wiedział dokładnie ile i na poczet czego kwota wskazana w umowie jest płacona. Powód nie miał bowiem wglądu do rozliczenia składki z ubezpieczycielem. Również limit okresu na jaki może być zawarta umowa ubezpieczenia nie zabezpieczało wystarczająco interesów konsumentów. Powód nie wiedział co dzieje się między okresem 36 a 108 miesięcy – pozwany mógł faktycznie dowolnie przedłużać ochronę ubezpieczeniową, a konsument nie miał żadnego wpływu na decyzję pozwanego.

Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszam Cię do kontaktu:

tel.: +48 600 042 143e-mail: pawel@kawarski.com

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, wraz z uzasadnieniem

Paweł Kawarski        05 sierpnia 2021        Komentarze (0)

Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów podjął w dniu 7 maja 2021 r. uchwałę III CZP 6/21:

  1. Niedozwolone postanowienie umowne (art. 3851 § 1 k.c.) jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną.
  2. Jeżeli bez bezskutecznego postanowienia umowa kredytu nie może wiązać, konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c.). Kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna.
  3. Nadaje uchwale moc zasady prawnej.

Uchwała została podjęta w odpowiedzi na wniosek Rzecznika Finansowego.

W notatce Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2021 r., III CZP 41/20, wspomniałem, że od 7 maja do 6 lipca 2021 r. Sąd Najwyższy nie opublikował uzasadnienia uchwały III CZP 6/21,

Dzisiaj, 5 sierpnia 2021 r., po blisko trzech miesiącach uzasadnienie tej uchwały zostało opublikowane na stronie Sądu Najwyższego.

Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszam Cię do kontaktu:

tel.: +48 600 042 143e-mail: pawel@kawarski.com

Przy okazji wyznaczenia na dzień 2 września 2021 r. kolejnego posiedzenia w celu podjęcia przez Sąd Najwyższy uchwały w sprawie III CZP 11/21, możemy odnotować, że większość instytucji zajęła stanowisko w odpowiedzi na postanowienie z dnia 11 maja 2021 r.:

Prezes Narodowego Banku Polskiego,

Rzecznik Finansowy,

Rzecznik Praw Dziecka,

Rzecznik Praw Obywatelskich.

Dlaczego napisałem “większość instytucji”, skoro na stronie internetowej Komisji Nadzoru Finansowego opublikowano przedmiotowe stanowisko? Odpowiedź jest prosta. Dokument ten nie jest stanowiskiem zajętym przez Komisję Nadzoru Finansowego, lecz jest to stanowisko Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego, co wynika z jego tytułu: “Stanowisko Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego co do kierunków rozstrzygnięcia zagadnień prawnych przedstawionych przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego dotyczących hipotecznych kredytów mieszkaniowych denominowanych lub indeksowanych do waluty obcej “.

Nie powinno budzić wątpliwości, że czym innym jest Komisja Nadzoru Finansowego, a czym innym Urząd Komisji Nadzoru Finansowego. Jak wynika z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym, w skład Komisji wchodzą Przewodniczący, trzech Zastępców Przewodniczącego i dziewięciu członków, członkowie wymienieni są w art. 5 ust. 2, natomiast art. 3 ust. 1 określa czym jest Urząd:

Urząd Komisji Nadzoru Finansowego, zwany dalej „Urzędem Komisji”, jest państwową osobą prawną, której zadaniem jest zapewnienie obsługi Komisji Nadzoru Finansowego i Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego

Oczywiście Urząd KNF ma świadomość tego rozróżnienia, skoro potwierdził to w zdaniu otwierającym dokument:

1. Niniejsze stanowisko (dalej także: stanowisko) sformułowane zostało w związku z postanowieniem Sądu Najwyższego (dalej także: SN) w składzie całej Izby Cywilnej z dnia 11 maja 2021 r. (III CZP 11/21), doręczonym do Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego (dalej także: UKNF) w dniu 28 maja 2021 r., na mocy którego Izba Cywilna SN zwraca się do Komisji Nadzoru Finansowego (dalej także: KNF) o przedstawienie stanowiska co do kierunków rozstrzygnięcia zagadnień prawnych przedstawionych przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego we wniosku z dnia 29 stycznia 2021 r. (BSA I41104/20) dotyczących hipotecznych kredytów mieszkaniowych denominowanych lub indeksowanych do waluty obcej (dalej łącznie: walutowe kredyty mieszkaniowe lub walutowe kredyty hipoteczne).

Powstaje pytanie z jakiego względu Komisja Nadzoru Finansowego nie przedstawiła swojego stanowiska w odpowiedzi na wezwanie Sądu Najwyższego. W cytowanym stanowisku nie udzielono odpowiedzi na to pytanie, nie wyjaśniono tego w oświadczeniach publicznych.

Stanowisko opublikowane przez Urząd KNF budzi niedosyt również z tego względu, że nikt nie podpisał się pod tym dokumentem nawet w imieniu Urzędu. Powinien to uczynić Przewodniczący Komisji, ponieważ jak wynika z art. 3 ust. 4 pkt 2 ustawy, Przewodniczący kieruje działalnością Urzędu Komisji i reprezentuje Urząd Komisji na zewnątrz.

Niezależnie od treści merytorycznej, ze względów formalnych omawiane stanowisko Urzędu KNF nie powinno zostać uwzględnione w toku podejmowania uchwały III CZP 11/21, na co niniejszym zwracam uwagę Sądu Najwyższego.

Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszam Cię do kontaktu:

tel.: +48 600 042 143e-mail: pawel@kawarski.com

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2021 r., III CZP 41/20

Paweł Kawarski        06 lipca 2021        Komentarze (0)

W oczekiwaniu na uchwałę w sprawie III CZP 11/21, Sąd Najwyższy rozpatrzył w dniu 6 lipca 2021 r. w sprawie III CZP 41/20 kolejne pytania dotyczące sposobów rozliczeń świadczeń z nieważnej umowy kredytowej przedstawione przez Sąd Apelacyjny w Warszawie w drodze postanowienia z dnia 5 lutego 2020 r. (I ACa 333/19).

Z uwagi na podjęte niedawno uchwały III CZP 11/20 oraz III CZP 6/21, Sąd Najwyższy odmówił podjęcia kolejnej uchwały, której przedmiot jest ten sam. Informację o dzisiejszym postanowieniu powziąłem z relacji prasowej: Izba Cywilna SN: Kredytobiorca może żądać zwrotu świadczenia od banku.

Apeluję do Sądu Najwyższego, aby uchwały i postanowienia były publikowane wraz z uzasadnieniami w dniu ich podjęcia, podobnie jak dzieje się w przypadku innych sądów, np., Trybunału Sprawiedliwości UE.

Przykładowo, do dzisiaj nie znamy uzasadnienia uchwały III CZP 6/21, mimo że podjęta została dwa miesiące temu, w dniu 7 maja 2021 r.  Do czasu publikacji uzasadnienia możemy zapoznać się jedynie z motywami rozstrzygnięcia, a także opiniami zainteresowanych instytucji, takich jak Rzecznik Finansowy lub Związek Banków Polskich.

Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszam Cię do kontaktu:

tel.: +48 600 042 143e-mail: pawel@kawarski.com