Trybunał Sprawiedliwości w kolejnym wyroku w sprawie C-485/19 interpretował stosowanie zasady skuteczności prawa unijnego, oraz art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13, w odpowiedzi na pytania Sądu Okręgowego w Preszowie, Słowacja:

1) Czy art. 47 [Karty Praw Podstawowych UE] i dorozumiane prawo konsumenta do skutecznego środka ochrony prawnej należy interpretować w ten sposób, że jest z nimi sprzeczny przepis § 107 ust. 2 [słowackiego kodeksu cywilnego] dotyczący przedawnienia prawa konsumenta w obiektywnym terminie trzech lat, zgodnie z którym prawo konsumenta do zwrotu świadczenia wynikającego z nieuczciwego warunku umownego ulega przedawnieniu także wtedy, gdy sam konsument nie jest w stanie dokonać oceny nieuczciwego warunku umownego, a termin przedawnienia upływa również w sytuacji, gdy konsument nie był świadomy nieuczciwego charakteru warunku umownego?

Trybunał Sprawiedliwości doszedł do konkluzji, że termin przedawnienia nie może rozpocząć biegu przed uzyskaniem przez konsumenta wiedzy o nieuczciwym (niedozwolonym) charakterze postanowienia umownego, które jest źródłem bezpodstawnego wzbogacenia po stronie przedsiębiorcy.

Trybunał zauważył, w szczególności:

(61) Jak wynika bowiem z wyjaśnień udzielonych przez sąd odsyłający, w szczególności w odniesieniu do jego pytania pierwszego, przewidziany w § 107 ust. 2 kodeksu cywilnego trzyletni termin rozpoczyna bieg od dnia, w którym nastąpiło bezpodstawne wzbogacenie, a uprawnienie do wniesienia powództwa się przedawnia nawet w wypadku, gdy konsument nie jest w stanie sam ocenić, czy warunek umowny ma nieuczciwy charakter lub nie miał świadomości nieuczciwego charakteru takiego warunku.

(64) W konsekwencji należy uznać, że zasady proceduralne takie jak będące przedmiotem postępowania głównego – które wymagają by konsument wytoczył powództwo w terminie trzech lat od dnia, w którym nastąpiło bezpodstawne wzbogacenie, w sytuacji gdy do takiego wzbogacenia może dojść w trakcie wykonywania umowy przez okres o znacznej długości – czynią nadmiernie utrudnionym korzystanie z praw przyznanych konsumentowi przez dyrektywę 93/13 lub przez dyrektywę 2008/48, naruszając tym samym zasadę skuteczności (zob. analogicznie wyroki: z dnia 9 lipca 2020 r., Raiffeisen Bank i BRD Groupe Société Générale, C-698/18 i C-699/18, EU:C:2020:537, pkt 67 i 75, z dnia 16 lipca 2020 r., Caixabank i Banco Bilbao Vizcaya Argentaria, C-224/19 i C-259/19, EU:C:2020:578, pkt 91).

(66) Mając na uwadze całość powyższych rozważań na pytanie pierwsze należy udzielić odpowiedzi, zgodnie z którą zasadę skuteczności należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie krajowemu uregulowaniu przewidującemu, że wytoczone przez konsumenta powództwo o zwrot kwot nienależnie wypłaconych na podstawie nieuczciwych warunków umownych w rozumieniu dyrektywy 93/13 lub warunków sprzecznych z wymogami dyrektywy 2008/48 podlega trzyletniemu terminowi przedawnienia rozpoczynającemu bieg w dniu, w którym nastąpiło bezpodstawne wzbogacenie.

Na tej podstawie Trybunał orzekł:

1) Zasadę skuteczności należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie krajowemu uregulowaniu przewidującemu, że wytoczone przez konsumenta powództwo o zwrot kwot nienależnie wypłaconych na podstawie nieuczciwych warunków umownych w rozumieniu dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich lub warunków sprzecznych z wymogami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG podlega trzyletniemu terminowi przedawnienia rozpoczynającemu bieg w dniu, w którym nastąpiło bezpodstawne wzbogacenie.

Relacja Rzecznika Finansowego:

Uzasadniając swoje stanowisko Trybunał odwołał do fundamentalnego założenia, że konsumenci znajdują się w gorszym położeniu niż przedsiębiorca, zarówno pod względem możliwości negocjacyjnych, jak i ze względu na stopień poinformowania oraz że możliwe jest, iż konsumenci nie mają świadomości zakresu przysługujących im praw wynikających z dyrektywy 93/13 lub z dyrektywy 2008/48 lub ich nie rozumieją (zob. podobnie wyroki: z dnia 9 lipca 2020 r., Raiffeisen Bank i BRD Groupe Société Générale, C-698/18 i C-699/18, EU:C:2020:537, pkt 65 –67, z dnia 16 lipca 2020 r., Caixabank i Banco Bilbao Vizcaya Argentaria, C-224/19 i C-259/19, EU:C:2020:578, pkt 90 i przytoczone tam orzecznictwo).

Relacja prasowa:

Przedawnienie roszczeń kredytobiorcy – ważny wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE

Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszam Cię do kontaktu:

tel.: +48 600 042 143e-mail: pawel@kawarski.com

Z uwagi na abdykację Sądu Najwyższego, poprzez uchylenie się w dniu 11 maja 2021 r. od podjęcia uchwały w sprawie III CZP 11/21, mam możliwość uzupełnienia notatki z 29 stycznia 2020 r., w której informowałem o wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim wydanym w dniu 27 stycznia 2020 r. w sprawie I C 416/16.

Strona powodowa, Bank R., wniosła apelację od tego wyroku. W dniu 24 lutego 2021 r.Sąd Apelacyjny w Szczecinie wydał wyrok, na mocy którego oddalił apelację powoda (I ACa 327/20).

Dzisiaj publikuję uzasadnienie wyroku Sądu drugiej instancji.

Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszam Cię do kontaktu:

tel.: +48 600 042 143e-mail: pawel@kawarski.com

W notatce z 16 lutego 2021 r. informowałem o wyroku z dnia 10 lutego 2021 r., w którym Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie V Ca 2606/19 rozpoznał apelację pozwanych i uchylił wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie z dnia 2 października 2017 r. (II C 1656/17).

Dzisiaj publikuję uzasadnienie wyroku Sądu drugiej instancji.

Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszam Cię do kontaktu:

tel.: +48 600 042 143e-mail: pawel@kawarski.com

Orzecznictwo TSUE w 2020 r. – raport Rzecznika Finansowego

Paweł Kawarski        18 marca 2021        Komentarze (0)

W oczekiwaniu na uchwałę Izby Cywilnej Sądu Najwyższego (III CZP 11/21), której powzięcie zostało przeniesione na 13 kwietnia 2021 r., będziemy mieli chwilę czasu na zapoznanie się z kolejnym raportem Rzecznika Finansowego „Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczące ochrony klientów rynku bankowego i kapitałowego w 2020 r.”, opublikowanym w dniu 18 marca 2021 r. na stronie internetowej Rzecznika.

Z perspektywy zagadnień bezpośrednio związanych z kredytami z elementem walutowym na uwagę zasługują:

rozdział II.1 Nieuczciwe warunki (niedozwolone postanowienia) umowy kredytu

rozdział II.3 Zakres ochrony dyrektyw konsumenckich

rozdział III „Polskie” pytania prejudycjalne, które zostały przedstawione TSUE w 2020 r.

W tym  rozdziale wymieniono pytania, które skierowały następujące sądy:

  • Sąd Okręgowy w Gdańsku (Polska) w dniu 16 stycznia 2020 r. – sprawa Bank BPH (C-19-20)
  • Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie w dniu 11 maja 2020 r. – sprawa X Bank (C-198-20)
  • Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie w dniu 12 maja 2020 r. – sprawa A. S.A. (C-212-20)
  • Sąd Rejonowy w Opatowie (Polska) w dniu 8 lipca 2020 r. – sprawa Ultimo Portfolio Investment (Luxembourg) (C-303/20)

Stanowisko Trybunału dotyczy wykładni prawa Unii, tu: dyrektywy 93/13, ta wykładnia winna być wiążąca przy orzekaniu przez polskie sądy na podstawie polskich przepisów.

Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszam Cię do kontaktu:

tel.: +48 600 042 143e-mail: pawel@kawarski.com

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20

Paweł Kawarski        10 marca 2021        Komentarze (0)

W dniu 16 lutego 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie 3 sędziów podjął uchwałę o sygn. III CZP 11/20:

Stronie, która w wykonaniu umowy kredytu, dotkniętej nieważnością, spłacała kredyt, przysługuje roszczenie o zwrot spłaconych środków pieniężnych jako świadczenia nienależnego (art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c.) niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu.

Uchwała ta została podjęta w postępowaniu toczącym się przed Sądem Okręgowym, który powziął wątpliwości co do tego, czy w świetle art. 405 k.c. i art. 409 k.c., w przypadku uznania umowy kredytu indeksowanego za nieważną, gdy bezpodstawne wzbogacenie ma miejsce po obu stronach umowy – w wyniku wypłaty kredytu przez bank i jego spłaty przez kredytobiorców – kredytobiorca może skutecznie domagać się od banku zwrotu świadczenia w postaci rat kapitałowo-odsetkowych zapłaconych w walucie polskiej (lub w walucie obcej), jeżeli nie doszło do zwrotu przez kredytobiorcę wypłaconej przez bank kwoty kredytu w nominalnej wysokości.

W odpowiedzi na te wątpliwości Sąd Najwyższy stwierdził, że żądanie kredytobiorców zasądzenia na ich rzecz zwrotu zapłaconych rat jako świadczenia nienależnego jest uzasadnione. Sąd sygnalizuje, że Bank powinien dochodzić od nich zwrotu otrzymanego świadczenia (kredytu) w toku toczącego się procesu, np., poprzez skorzystanie z prawa zatrzymania lub potrącenia.

W ten sposób, Sąd Najwyższy potwierdził, że prawidłowe jest stosowanie teorii dwóch kondykcji, powołując się m.in. na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r. (V CSK 382/18), natomiast teoria salda nie zasługuje na uznanie.

Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszam Cię do kontaktu:

tel.: +48 600 042 143e-mail: pawel@kawarski.com